แผลกดทับ คืออะไร? สาเหตุ อาการ วิธีป้องกัน และการดูแลผู้ป่วยอย่างถูกต้อง
แผล กดทับ (Pressure Injury หรือ Pressure Ulcer) เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่ไม่สามารถเปลี่ยนอิริยาบถได้ด้วยตนเอง เกิดจากแรงกดทับต่อผิวหนังและเนื้อเยื่อเป็นเวลานาน ทำให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงบริเวณนั้นไม่เพียงพอ ส่งผลให้เนื้อเยื่อได้รับความเสียหายและเกิดเป็นแผล
แม้แผล กดทับจะสามารถป้องกันได้ในหลายกรณี แต่หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจลุกลามจนเกิดการติดเชื้อ แผลลึก หรือภาวะแทรกซ้อนที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย การดูแลอย่างถูกวิธีตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจึงมีความสำคัญอย่างมาก
นอกจากการเปลี่ยนท่าทางอย่างสม่ำเสมอแล้ว การใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น ที่นอนลมป้องกันแผล กดทับ หมอนรองตำแหน่งต่าง ๆ และอุปกรณ์ลดแรงกด ก็เป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันที่มีประสิทธิภาพเมื่อใช้อย่างเหมาะสม
บทความนี้จะอธิบายเกี่ยวกับ แผล กดทับ สาเหตุ ระดับความรุนแรง วิธีป้องกัน การดูแลรักษา และแนวทางเลือกใช้อุปกรณ์ที่ช่วยลดความเสี่ยง
แผล กดทับ คืออะไร
แผล กดทับ คือการบาดเจ็บของผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังที่เกิดจากแรงกด แรงเสียดสี หรือแรงเฉือนเป็นเวลานาน ทำให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงเนื้อเยื่อได้เพียงพอ
ตำแหน่งที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ส้นเท้า
- ก้นกบ
- สะโพก
- ข้อศอก
- หัวไหล่
- ข้อเท้า
- ด้านหลังศีรษะในผู้ป่วยที่นอนหงายเป็นเวลานาน
สาเหตุของแผล กดทับ
แรงกดต่อเนื่อง
เมื่อร่างกายอยู่ในท่าเดิมเป็นเวลานาน แรงกดจะขัดขวางการไหลเวียนของเลือด ทำให้เนื้อเยื่อขาดออกซิเจนและสารอาหาร
แรงเสียดสี
การลากตัวผู้ป่วยบนเตียงหรือการเคลื่อนไหวที่ทำให้ผิวหนังเสียดสีกับผ้าปูเตียง อาจทำให้ผิวหนังเกิดการบาดเจ็บ
แรงเฉือน
เกิดเมื่อผิวหนังอยู่นิ่ง แต่เนื้อเยื่อด้านในเคลื่อนที่ เช่น การไถลตัวลงจากเตียงในท่ากึ่งนั่ง
ความชื้น
เหงื่อ ปัสสาวะ หรืออุจจาระที่สัมผัสผิวหนังเป็นเวลานาน อาจทำให้ผิวหนังเปื่อยและเกิดแผลได้ง่ายขึ้น
ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดแผล กดทับ
ผู้ที่มีความเสี่ยง ได้แก่
- ผู้ป่วยติดเตียง
- ผู้สูงอายุ
- ผู้ที่เคลื่อนไหวร่างกายได้น้อย
- ผู้ป่วยอัมพฤกษ์หรืออัมพาต
- ผู้ที่มีภาวะขาดสารอาหาร
- ผู้ที่ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้
- ผู้ที่มีโรคเรื้อรังบางชนิด เช่น เบาหวาน หรือโรคที่ส่งผลต่อการไหลเวียนของเลือด
ระดับของแผล กดทับ
ระยะที่ 1
ผิวหนังยังไม่แตก แต่มีรอยแดงที่ไม่จางเมื่อกด อาจรู้สึกเจ็บ อุ่น หรือแข็งกว่าบริเวณรอบข้าง
ระยะที่ 2
ผิวหนังชั้นบนเกิดการสูญเสียบางส่วน มีลักษณะเป็นแผลตื้นหรือมีตุ่มน้ำ
ระยะที่ 3
แผลลึกถึงชั้นไขมันใต้ผิวหนัง แต่ยังไม่ถึงกล้ามเนื้อหรือกระดูก
ระยะที่ 4
เป็นแผลลึกมาก อาจเห็นกล้ามเนื้อ เอ็น หรือกระดูก และมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูง
วิธีป้องกันแผล กดทับ
เปลี่ยนท่าทางสม่ำเสมอ
ผู้ป่วยที่นอนติดเตียงควรได้รับการพลิกตัวตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ โดยทั่วไปมักมีการเปลี่ยนท่าทุก 2 ชั่วโมง ทั้งนี้อาจปรับตามสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย
ใช้อุปกรณ์ลดแรงกด
อุปกรณ์ที่ช่วยลดแรงกด เช่น
- ที่นอนลมป้องกันแผล กดทับ
- หมอนรองส้นเท้า
- หมอนรองเข่า
- เบาะรองนั่งลดแรงกด
สามารถช่วยกระจายแรงกดและลดความเสี่ยงในการเกิดแผล กดทับได้
ดูแลผิวหนังให้สะอาดและแห้ง
ควรทำความสะอาดผิวหนังอย่างอ่อนโยน และหลีกเลี่ยงการปล่อยให้ผิวหนังเปียกชื้นเป็นเวลานาน
รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
การได้รับพลังงาน โปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุอย่างเพียงพอ มีบทบาทสำคัญต่อการคงสภาพผิวหนังและการสมานแผล
การดูแลรักษาแผล กดทับ
ประเมินแผลโดยบุคลากรทางการแพทย์
ควรให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินระดับของแผล เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
ทำแผลอย่างถูกวิธี
การทำแผลควรใช้วัสดุปิดแผลที่เหมาะกับลักษณะของแผล และปฏิบัติตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์
ลดแรงกดบริเวณแผล
หลีกเลี่ยงการกดทับบริเวณที่เป็นแผล เพื่อช่วยให้แผลมีโอกาสสมานได้ดีขึ้น
รักษาภาวะแทรกซ้อน
หากมีการติดเชื้อหรือภาวะแทรกซ้อนอื่น แพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาตามความเหมาะสม
เมื่อใดควรพบแพทย์
ควรรีบพบแพทย์ หากพบว่า
- แผลมีขนาดใหญ่ขึ้น
- มีหนองหรือกลิ่นผิดปกติ
- มีไข้ร่วมกับแผล
- ปวดแผลมากขึ้น
- ผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีดำหรือมีเนื้อตาย
- แผลไม่ดีขึ้นแม้ได้รับการดูแล
แนะนำที่นอนลมป้องกันแผล กดทับ
สรุป
แผล กดทับเป็นภาวะที่สามารถเกิดขึ้นได้ในผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ และผู้ที่เคลื่อนไหวร่างกายได้จำกัด หากไม่ได้รับการป้องกันและดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น การติดเชื้อหรือแผลลึกที่รักษาได้ยาก
การป้องกันแผล กดทับควรเริ่มตั้งแต่การเปลี่ยนท่าทางอย่างสม่ำเสมอ การดูแลผิวหนังให้สะอาดและแห้ง การได้รับโภชนาการที่เพียงพอ และการใช้อุปกรณ์ช่วยลดแรงกด เช่น ที่นอนลมและหมอนรองเฉพาะจุด สำหรับผู้ที่มีแผล กดทับแล้ว ควรได้รับการประเมินและดูแลโดยบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อให้การรักษาเป็นไปอย่างเหมาะสมและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน
FAQ เกี่ยวกับแผล กดทับ
ระยะเวลาการเกิดแผล กดทับแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับแรงกด สภาพผิวหนัง การไหลเวียนของเลือด และปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ในบางกรณีอาจเกิดความเสียหายของเนื้อเยื่อได้ภายในเวลาไม่นานหากมีแรงกดต่อเนื่อง
ที่นอนลมสามารถช่วยกระจายแรงกดและลดความเสี่ยงในการเกิดแผลกดทับได้ แต่ไม่สามารถทดแทนการพลิกตัวหรือการดูแลผิวหนังอย่างเหมาะสม
แผลกดทับระยะเริ่มต้นอาจดีขึ้นได้หากลดแรงกดและได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ส่วนแผลที่ลึกหรือมีการติดเชื้อมักต้องได้รับการรักษาจากบุคลากรทางการแพทย์
ปรึกษาหรือขอคำแนะนำเพิ่ม
ช่องทางติดต่อทั้งหมด : https://omgmedicalstore.com/contact/
โทรติดต่อ : 063-887-0872
Line : @omgmedical
ชุดตรวจหู ตา คอ จมูก
